Telefonu Kim İcat Etti?

Başlığa verilen ilk cevabın Alexander Graham Bell olduğu apaçık fakat gerçek öyle değil. Yıllarca telefonun mucidi olarak Graham Bell’i bildik. Hatta öyle ki telefonundaki ilk sözcük olan “ALO”nun Graham Bell’in sevgilisinin adı Allessandra Lolita Oswaldo’nun kısaltılmışı olduğu söylenir durur. Alo gerçekten öyle mi? Bir şey demek zor ama 11 Haziran 2002 tarihinde ABD Temsilciler Meclisi’nin aldığı bir kararla Graham Bell tarih sayfalarından silinmiş oldu. Çünkü Meclis, telefonun asıl mucidinin Graham değil  İtalyan mucit Antonio Meucci olduğunu duyurdu.

Nasıl?  Floransa’lı Meucci 1960 yılında teletrofono adını verdiği bir cihaz icat etti. Bu cihaz elektrik dalgalarıyla sesin aktarılmasını sağlıyordu. Meucci, çalışmalarına sponsor olması için dönemin en büyük telgraf şirketi olan Western Union’a başvuruda bulundu hatta çalışmalarıyla ilgili bütün detayları anlatan dökümanlar gönderdi. Bu dökümanlar arasında teletrofononun çizimleri de vardı. Fakat şirketten olumlu yanıt gelmedi.  Meucci, icadının çalınabileceği düşüncesiyle patent enstitüsüne 1971 yılında geçici patent başvurusunda bulundu. Meucci 1973 yılının sonuna kadar patenti elinde tuttu ama talihsizlik Meucci’nin peşini bırakmadı.  Meucci, Staten İzland Feribotu’nda çalışırken buhar kazanının patlaması sonucu ağır yaralandı ve hastalığa yakalandı. 1974 yılında parasızlığı nedeniyle patent enstitüsüne yatırması gereken 10 doları (bu günün parasıyla yaklaşık 250$) yatıramadığı için patenti iptal oldu. Bunun üzerine Meucci patent enstitüsünden icadını geri istedi. Enstitü icadın kaybolduğu cevabını verdi.  Ne ilginçtir ki Western Union laboratuarındaki veriler de kaybolmuştur. Yine ne ilginçtir ki Graham Bell’de o yıllarda Western Union laboratuarlarında çalışıyordu.

Yıl 1976’ya geldiğinde Graham Bell elinde bir cihazla patent enstitüsünün kapısını çalıyor. Bu cihaz teletrofononun birebir aynısıydı. Graham patenti alıyor, durumu öğrenen Meucci de icadın kendisine ait olduğunu söyleyerek mahkemeye başvuruyor. Mahkeme, Graham Bell için kovuşturma başlatıyor ve enstitü çalışanlarıyla Graham Bell arasında yasadışı ilişkiler tespit ediliyor. Bir sürü soruşturmadan sonra icadın Meuci’ye ait olduğuna hükmediliyor ve Graham Bell’in aldığı patnetin incelenmesi için süreç başlatılıyor. Ne yazık ki Meucci 1889 yılında dava sonuçlanmadan vefat ediyor. Meucci patentinin geri alamıyor ama patent Graham’a da yar olmuyor. Takvimler 1893 yılını gösterirken Graham’ın aldığı pantentin süresi doluyor ve tekrar alamıyor. Hala telefonun patenti kimseye ait değil. Graham Bell patenti kaybetti ama bu süre zarfında Western Union’a %20 karla ortak oldu ve bu ortaklıktan kayda değer bir zenginlik elde etti.